
Modern demokrasilerde devlet iktidarının sınırlandırılması, yalnızca teknik bir yönetim tercihi değil, bireyin özgürlüğünü ve toplumun adalet duygusunu koruyan temel bir ilkedir. Bu sınırlandırmanın en önemli araçlarından biri kuvvetler ayrılığı ilkesidir. Yasama, yürütme ve yargı erklerinin birbirinden bağımsız olması; keyfiliğin önüne geçmek, iktidarın tek elde toplanmasını engellemek ve hukukun üstünlüğünü güvence altına almak için geliştirilmiştir. Ancak yürütme erkinin “yasamayı da biz belirleriz” anlayışıyla hareket etmesi, bu ilkenin içini boşaltmakta ve hukuk devletini ciddi bir krizle karşı karşıya bırakmaktadır.
Kuvvetler ayrılığı, devlet erklerinin birbirine rakip olması için değil; birbirini dengelemesi ve denetlemesi için vardır. Yasama, toplum adına kural koyar; yürütme bu kuralları uygular; yargı ise kuralların doğru uygulanıp uygulanmadığını denetler. Bu sistemde yürütmenin yasama üzerinde belirleyici hâle gelmesi, yasamanın bağımsız iradesini zayıflatır. Yasama organı, yürütmenin uzantısına dönüştüğünde, kanun yapma yetkisi fiilen tek bir merkezde toplanmış olur. Bu durum, anayasal sınırların kâğıt üzerinde kalmasına yol açar.
Daha da tehlikelisi, yürütmenin yargı üzerinde nüfuz kurma girişimleridir. Yargı bağımsızlığının zedelendiği bir sistemde, hukuk güvenliği ortadan kalkar. Bireyler, haklarını savunurken adil ve tarafsız bir yargıdan emin olamaz hâle gelir. Bu güvensizlik yalnızca bireysel düzeyde kalmaz; yatırım ortamından toplumsal barışa kadar geniş bir alanda olumsuz sonuçlar üretir. Çünkü hukuk, yalnızca mahkeme salonlarında değil, toplumun tamamında hissedilen bir güven duygusudur.
Yürütmenin erkler arasındaki dengeyi zorlaması, kısa vadede güç konsolidasyonu gibi algılanabilir. Ancak tarihsel deneyimler, bu tür yaklaşımların uzun vadede ciddi siyasal ve toplumsal maliyetler doğurduğunu göstermektedir. Kurumsal çöküş, keyfi yönetim, hesap vermezlik ve nihayetinde meşruiyet krizi, bu sürecin kaçınılmaz duraklarıdır. Devletin gücü artıyor gibi görünürken, aslında devletin kurumsal yapısı zayıflar.
Sonuç olarak, yürütmenin yasama ve yargı üzerinde üstünlük kurma çabaları, hukuk devletinin ruhuna aykırıdır. Kuvvetler ayrılığına saygı, bir nezaket meselesi değil; demokratik sistemin varlık şartıdır. Bu ilkenin aşındırılması, yalnızca bugünün siyasal dengelerini değil, geleceğin toplumsal istikrarını da riske atar. Hukukun üstünlüğünü korumak, erkler arasında gerçek ve işlevsel bir dengeyi sürdürmekle mümkündür. Aksi hâlde, iktidarın sınır tanımadığı bir düzen, eninde sonunda kendi çıkmazını üretir.





